Giảm phát thải trong sản xuất vật liệu xây dựng: Từ áp lực đến động lực xanh hóa
(BaoXaydung) - Pháp luật về môi trường không chỉ nhằm kiểm soát ô nhiễm mà phải trở thành động lực thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững. Giảm phát thải và sản xuất xanh không còn là lựa chọn mà là hướng đi tất yếu của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay.
Thể chế cần đi trước một bước
Để hiện thực hóa các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính, Việt Nam đang đẩy mạnh hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường, tạo hành lang pháp lý vừa mang tính bắt buộc, vừa thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi xanh.
Đặc biệt, các ngành công nghiệp phát thải lớn như xi măng, sắt thép đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ nhằm tối ưu năng lượng và thực hiện trách nhiệm giảm phát thải.
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành cho rằng các quy định về môi trường
sẽ là động lực thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Tại Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu diễn ra ngày 5/6 tại Nghệ An, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, thể chế phải đi trước một bước, nhưng hiệu quả thực thi mới là yếu tố quyết định. Pháp luật về môi trường không chỉ nhằm kiểm soát ô nhiễm mà còn phải trở thành động lực thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Theo đó, các cơ quan quản lý đang tập trung hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn, quy chuẩn và tiêu chuẩn môi trường, hướng tới chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn.
Quan điểm này được xem là nền tảng để hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Đáng chú ý, hành lang pháp lý mới đã xác định rõ lộ trình siết chặt kiểm soát phát thải khí nhà kính.
Theo Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện cả nước có 2.166 cơ sở phát thải lớn, chiếm khoảng 70% tổng lượng phát thải trực tiếp, thuộc diện bắt buộc kiểm kê khí nhà kính và báo cáo định kỳ hai năm một lần.
Đồng thời, hạn ngạch phát thải bước đầu đã được tham mưu phân bổ cho 110 cơ sở có lượng phát thải lớn nhất, nhằm đóng góp hiệu quả vào mục tiêu giảm phát thải chung của quốc gia.
Cải tiến công nghệ trong sản xuất góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm phát thải ra môi trường.
Sự xuất hiện của thị trường carbon trong nước, với hệ thống dữ liệu đăng ký quốc gia và quy chế giám sát giao dịch cơ bản hoàn thiện, dự kiến vận hành thí điểm ngay trong tháng 6, sẽ mở ra một công cụ kinh tế hữu hiệu phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh.
PGS. TS Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Nông nghiệp và Môi trường nhận định: “Thị trường carbon không chỉ là công cụ môi trường mà thực sự là một “sân chơi kinh tế” mới, nơi doanh nghiệp buộc phải thay đổi tư duy phát triển”.
Trong "sân chơi" này, việc bảo vệ môi trường không còn là lựa chọn tự nguyện mà là trách nhiệm bắt buộc của toàn bộ hệ thống doanh nghiệp.
Công nghệ phát điện từ khí dư trong quá trình sản xuất giúp các nhà máy xi măng có thêm nguồn điện tái phục vụ sản xuất.
Động lực xanh hóa
Sản xuất vật liệu xây dựng như xi măng và thép truyền thống nằm trong nhóm ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải carbon lớn. Do đó, việc áp dụng các quy định pháp luật bắt buộc về tiết kiệm năng lượng và kiểm soát khí thải tại các lĩnh vực này đang được triển khai rốt ráo.
Trong ngành xi măng, chính sách bắt buộc các nhà máy phải lắp đặt hệ thống phát điện tận dụng nhiệt khí thải, nhằm tiết kiệm năng lượng, chống biến đổi khí hậu. Việc tận dụng nguồn nhiệt dư thừa từ quá trình sản xuất để phát điện không chỉ giúp doanh nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, tiết giảm chi phí vận hành mà còn cắt giảm trực tiếp lượng lớn khí thải CO2 ra môi trường.
Câu chuyện thực tế tại Nhà máy Xi măng Tân Thắng là một ví dụ. Nhờ đầu tư hệ thống phát điện từ nhiệt dư, đơn vị này đã tiết kiệm khoảng 80 tỷ đồng mỗi năm. Đây là minh chứng điển hình cho thấy, chủ động đầu tư vào bảo vệ môi trường là bước đi vững chắc, giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu kép: vừa sản xuất xanh, vừa phát triển bền vững.
Tương tự, ngành thép cũng đang chủ động đón đầu làn sóng chuyển đổi. Thay vì xem các quy định kiểm kê hay phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính là rào cản, các doanh nghiệp lớn đã nhìn nhận đây là cơ hội bứt phá.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng khẳng định bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học
và phát triển bền vững luôn là vấn đề trọng tâm trong các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
