Quảng Ngãi: Quản lý thị trường kiểm tra nguồn gốc khoáng sản là vật liệu xây dựng

(Báo Xây dựng) - Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi sẽ giao lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra hóa đơn, nguồn gốc của hàng hóa là khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, xử lý nghiêm những trường hợp không chứng minh được xuất xứ.

Mỏ nhiều, trữ lượng lớn nhưng vẫn thiếu vật liệu

Sáng 23/9, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền chủ trì buổi làm việc với các sở, ngành và địa phương về tình hình thực hiện công tác quản lý Nhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. 

Cuộc họp tập trung thời lượng để đánh giá về nguồn cung, nhu cầu và nguyên nhân dẫn đến thực trạng thiếu hụt đá xây dựng trên địa bàn, đề xuất giải pháp trong thời gian tới.

Theo Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh hiện có 112 mỏ khoáng sản đã cấp phép khai thác còn hiệu lực, gồm: 45 mỏ đá, trữ lượng 51,6 triệu m3, 41 mỏ cát, trữ lượng 3,83 triệu m3 và 26 mỏ đất san lấp, trữ lượng 19,28 triệu m3.

Đơn vị cho biết, tổng khối lượng khoáng sản làm vật liệu đã được cấp phép còn lại, chuẩn bị cấp phép và đấu giá trong năm 2026 của địa phương rất cao, lên đến hơn 141 triệu m3. Cụ thể, đá xây dựng 72 triệu m3, cát 9 triệu m3 và đất san lấp 60 triệu m3.

Trong khi đó, tổng nhu cầu vật liệu cho các dự án trên địa bàn giai đoạn 2026-2030 là hơn 73 triệu m3, tương ứng với mỗi năm địa phương cần 4 triệu m3 đá, 3,1 triệu m3 cát và 7,5 triệu m3 đất san lấp. 

Trên cơ sở đó, Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi cho rằng nguồn vật liệu đá, cát xây dựng và đất san lấp đã được cấp phép khai thác trong năm 2026 đến năm 2027 và các năm tiếp theo cơ bản đáp ứng được nhu cầu cho các dự án trong cả giai đoạn.

Tuy nhiên, đơn vị cũng đưa ra 5 nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt vật liệu trên địa bàn ở thời điểm hiện tại và các kiến nghị, đề xuất giải pháp trong thời gian đến nhằm ổn định tình hình. 

Trong đó, trọng tâm là yêu cầu các chủ đầu tư tận dụng hiệu quả các cơ chế đặc thù theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản, chủ động khảo sát, xác định nguồn cung vật liệu phục vụ dự án ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tránh phụ thuộc toàn bộ vào mỏ thương mại khi nhóm mỏ này hết công suất, nhưng chưa được điều chỉnh kịp thời để đáp ứng nhu cầu thực tế. 

Đồng thời, rà soát nhu cầu vật liệu của các dự án, phối hợp đề xuất nâng công suất khai thác các mỏ đủ điều kiện, nhằm kịp thời phục vụ thi công các dự án đảm bảo tiến độ, giải ngân…

Giao quản lý thị trường kiểm soát nguồn gốc vật liệu, chủ mỏ ưu tiên công trình nội tỉnh

Ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đơn vị mới tiếp nhận chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực địa chất, khoáng sản và đang tập trung xử lý rốt ráo những nội dung thuộc thẩm quyền.

Theo ông Mân, thực tế đang tồn tại rằng cấp xã nơi có mỏ khoáng sản hiện chưa nắm rõ hoạt động khai thác của các doanh nghiệp, từ đó tạo "khoảng không mênh mông" trong quản lý.

Do đó, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi đề nghị các địa phương tăng cường công tác giám sát, quản lý Nhà nước về khoáng sản trên địa bàn; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp khai thác sai phép, trái phép hoặc gây thất thoát tài nguyên.

Ở góc độ ngành, Giám đốc Sở Công thương tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Thanh Mân cho biết, thời gian tới, đơn vị sẽ chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tập trung kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa là khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. 

"Hàng hóa chở đi có hóa đơn không, nếu không có thì xử lý ngay vì không có nguồn gốc. Chúng tôi được giao cả nhiệm vụ tổ chức cấp phép mỏ lẫn quản lý (hàng hóa là khoáng sản làm vật liệu xây dựng - PV)". Ông Mân nói.

Kết luận buổi làm việc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền yêu cầu các sở, ngành liên quan và địa phương tăng cường công tác quản lý Nhà nước về tài nguyên, khoáng sản, không để thiếu hụt vật liệu làm ảnh hưởng đến tiến độ các công trình, dự án trên địa bàn.

Theo ông Hiền, các chủ đầu tư và nhà thầu cần nghiêm túc nhìn nhận và xem việc chuẩn bị vật liệu cho dự án là nhiệm vụ, trách nhiệm của mình. Từ đó, phải quan tâm đúng mức và làm tốt khâu khảo sát, tính toán và dự lường để chuẩn bị vật liệu từ thời điểm thiết kế, lập dự án đầu tư, tránh bị động; chấn chỉnh cam kết của nhà thầu về vật liệu đầu vào phục vụ dự án trong hồ sơ dự thầu.

Ông Trần Phước Hiền yêu cầu kiên quyết xử lý các chủ mỏ không chấp hành quy định khai thác, có hành vi găm hàng, tạo khan hiếm vật liệu. Chủ các mỏ khoáng sản phải ưu tiên cấp vật liệu phục vụ thi công các công trình, dự án trong tỉnh, đặc biệt là các dự án trọng điểm, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương. 

"Tỉnh không cấm mỏ bán vật liệu ra ngoài tỉnh, nhưng phải ưu tiên cấp cho các công trình, dự án trong tỉnh", ông Trần Phước Hiền nói.

Song song đó, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng giao Sở Công thương nghiên cứu cơ sở pháp lý, cơ chế đặc thù và làm việc với các chủ mỏ để xem xét phương án nâng công suất đối với các mỏ đá còn trữ lượng nhưng hết công suất khai thác, giải quyết nhu cầu vật liệu đối với nhóm dự án đầu tư công, gấp về tiến độ và áp lực giải ngân.

Trước đó, Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi rà soát, lập danh sách các mỏ đã trúng đấu giá quyền khai thác nhưng chưa được cấp phép, xác định rõ vướng mắc, trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Với mỏ đã đấu giá, đủ điều kiện, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, sớm cấp phép đưa mỏ vào khai thác. Rà soát, yêu cầu chủ đầu tư nâng công suất các mỏ đá được cấp phép khai thác nhưng sản lượng thực tế thấp hơn công suất.

Sở kiến nghị, với những mỏ đủ điều kiện, nghiên cứu, điều chỉnh nâng công suất khai thác hoặc gia hạn giấy phép để bổ sung nguồn cung. Tăng hạn mức cho một số mỏ để cung ứng cho các dự án đầu tư công, dự án quan trọng trên địa bàn tỉnh.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Quảng Ngãi có 176 mỏ đá xây dựng, tài nguyên dự báo tương ứng khoảng 300 triệu m3. Trong khi đó, nhu cầu trong giai đoạn 2027 - 2030 là khoảng 17,2 triệu m3 (phía Đông khoảng 12,2 triệu m3, phía Tây khoảng 4 triệu m3). Quy hoạch gấp nhiều lần nhu cầu dự báo.

Lê Danh